Xung đột Gruzia – Nam Ossetia

NÓNG Ở HỘI ĐỒNG BẢO AN

Trong nhiều năm qua chưa bao giờ nhiệt độ trong phòng họp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc lại trở nên nóng bức như hiện nay. Hẳn nhiên chuyện nóng là không phải vì LHQ tiết kiệm điện hạn chế mở máy điều hoà nhiệt độ mà là do Mỹ và Nga - hai thành viên thường trực - liên tục công kích và lên án nhau gợi nhớ thời kỳ Chiến tranh Lạnh đầy gay góc.

Trong phiên họp Hội đồng Bảo an gần đây nhất hôm 10.8 đại sứ Mỹ tại LHQ Zalmay Khalilzad tố cáo Nga "lợi dụng" việc Gruzia tấn công tái chiếm Nam Ossetia "để lấy cớ" mở một chiến dịch quân sự chống lại quốc gia thân phương Tây nhỏ bé với mục tiêu "thay đổi chế độ" ở Tbilisi. Ông Khalilzad còn chỉ trích những cuộc không kích dữ dội của Nga đang gieo rắc nỗi kinh hoàng xuống người dân Gruzia.

Đại sứ Nga Vitaly Churkin không phải là "tay mơ" ông trả đũa một cách đanh thép khi cho rằng người Mỹ đã đặt điều nói láo về chuyện Nga có ý định "thay đổi chế độ" ở Gruzia. Trước câu hỏi của đại sứ Mỹ Khalilzad về việc Nga công khai bày tỏ ý muốn Tổng thống Gruzia Mikhail Saakashvili phải ra đi ông Churkin trả lời bóng gió theo kiểu ngoại giao: "Có những nhà lãnh đạo lại là rào cản đối với chính nhân dân nước họ". Người Mỹ còn đau hơn khi ông Churkin mai mỉa về thói đạo đức giả của Washington: bênh vực Gruzia nên công kích Nga tấn công dân thường còn mình thì vờ quên những tội chứng rành rành về việc tàn sát dân thường ở Iraq ở Afghanistan và ở Serbia. Nói như ông Thủ tướng Nga Putin ông Churkin khẳng định hành động của Nga là hoàn toàn hợp pháp nhằm bảo vệ những người gìn giữ hoà bình và những thường dân Nam Ossetia trước nguy cơ bị Gruzia "thanh lọc sắc tộc" và "diệt chủng". Và có một thực tế không thể chối cãi là chính những cuộc pháo kích oanh tạc vô tội vạ của quân đội Gruzia đã làm khoảng 1.500 - 2.000 thường dân Nam Ossetia thiệt mạng hơn 30.000 người phải chạy sang Nga thủ phủ Tskhinvali bị tàn phá hoàn toàn.

Chính việc Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) ủng hộ Kosovo tuyên bố độc lập tách khỏi Serbia đã tạo ra cơ hội cho Nga công khai ủng hộ Nam Ossetia và Abkhazia - hai vùng lãnh thổ đòi ly khai khỏi Gruzia. Khi chọn lựa giữa con săn sắt - Gruzia và con cá rô - Nga Mỹ và EU chỉ có thể lên tiếng chỉ trích Nga này nọ chứ hoàn toàn không muốn động vào Nga - một đối tác lớn trong các vấn đề nóng bỏng của chính trường quốc tế như Iran CHDCND Triều Tiên. Mặt khác Nga đang nắm trong tay một vũ khí chiến lược vô cùng quan trọng đối với EU hiện nay là dầu mỏ và khí đốt điều mà một nhà phân tích người Đức từng nhận định: "Không ai dại gì mà đánh kẻ có thể tắt bình gas nhà mình cả!".

Bất chấp việc Tổng thống Mỹ Bush chỉ trích Nga đã "phản ứng thái quá" trước việc Gruzia tấn công Nam Ossetia chính quyền Moscow vẫn chưa có ý định chấm dứt những cuộc không kích vào các mục tiêu quân sự của Gruzia. Hôm 10.8 người phát ngôn Bộ Nội vụ Gruzia Shota Utiashvili tuyên bố quân đội nước này đã rút khỏi Nam Ossetia. Tuy nhiên rạng sáng ngày 11.8 phía Nga cho biết Gruzia tiếp tục pháo kích vào Tskhinvali và hiện vẫn còn khoảng 7.500 quân Gruzia đóng bên ngoài thành phố đổ nát này. Trả lời trước lời kêu gọi ngừng bắn của phía Gruzia Nga nhấn mạnh rằng thoả thuận ngừng bắn chỉ có thể đạt được khi Gruzia rút toàn bộ binh lính khỏi Nam Ossetia một cách vô điều kiện và cam kết không tái diễn bất kỳ hành động quân sự nào đối với vùng lãnh thổ đòi ly khai.

Rõ ràng Nga đang có ý định dùng Gruzia để "dằn mặt" đối với các quốc gia từng là nước cộng hoà thuộc Liên Xô cũ đang có ý định gia nhập NATO. Tuyến đường vận tải biển nối giữa cảng Batumi trên Biển Đen của Gruzia và cảng Sochi của Nga bị cắt đứt; các hoạt động bưu chính - viễn thông giữa hai nước cũng bị đình chỉ. Bên cạnh đó tuy không phong toả các cửa ngõ ra biển của Gruzia nhưng Nga đã cho hải quân đưa tàu chiến án ngữ khắp các vị trí quan trọng đặc biệt là khu vực bờ biển Abkhazia. Hôm 10.8 hải quân Gruzia hai lần tìm cách tấn công tàu chiến của Nga nhưng bị Nga bắn chìm một chiếc.

Cuộc chiến có nguy cơ lan rộng từ Nam Ossetia sang Abkhazia khi Nga điều thêm 9.000 quân cùng với hơn 250 xe tăng xe bọc thép đến Abkhazia. Thông qua các quan sát viên quân sự của LHQ Tư lệnh Lực lượng gìn giữ hoà bình Nga tướng Sergei Chaban đã chuyển "tối hậu thư" yêu cầu Gruzia phải giải giáp toàn bộ binh sĩ đóng ở vùng Zugdidi thuộc Gruzia giáp vùng Gali thuộc Abkhazia nếu không muốn Nga đưa quân vào vùng lãnh thổ do Gruzia kiểm soát này. Động thái này thể hiện rõ quan điểm kiên quyết của Nga trong việc bảo vệ hai vùng lãnh thổ đòi ly khai khỏi Gruzia là Nam Ossetia và Abkhazia. Các nhà phân tích cho rằng phần lớn lực lượng Gruzia đang tập trung ở Nam Ossetia nên khó mà chống đỡ nổi nếu quân Nga vượt biên giới Abkhazia tấn công sang Gruzia.

Đặng Hoàng Thái