Thầm lặng những anh hùng

HTML clipboardĐã hơn 40 năm nhưng khi hồi tưởng lại những năm tháng là chiến sĩ Ban Giao Bưu Vận Trung ương Cục miền Nam đóng tại chiến khu Bắc Tây Ninh ông Phạm Thanh Dân vẫn còn nhớ được những câu thơ về những người chiến sĩ làm nhiệm vụ mở đường dẫn lối chuyển hàng khi ấy đại loại như: "Nực cười hai chữ giao thông/ Mang danh liên lạc trong lòng khó thương/ Hằng ngày đưa khách qua đường/ Vai mang cái bị giống phường ăn xin"... rồi ông cười khà đọc thêm rằng: "Giao liên thì phải cho nhanh/ Giúp Đảng lãnh đạo đấu tranh kịp thời".
HTML clipboard

Khi ngồi lại cùng với các ông Mai Hồng Hà Nguyễn Quốc Trung Phạm Khánh Dân Nguyễn Văn Hoà Phạm Thanh Sơn Đỗ Văn Toán - những cán bộ chiến sĩ Giao Bưu Vận năm xưa nghe kể về thời gian lao ông Đoàn Mạnh Hải - Phó Giám đốc Bưu điện TP. HCM - thừa nhận rằng trong nhiều năm qua Bưu điện thành phố đã in nhiều tập sách về truyền thống của ngành nhưng những bài viết về Giao Bưu Vận thì rất ít lại không đầy đủ về thực tế chiến đấu và công tác của những người đảm nhiệm vai trò giữ cho "mạch máu" luôn thông suốt. Những chiến công của họ tuy thật thầm lặng nhưng rất đỗi anh hùng từ việc xây dựng bảo vệ các đường dây đưa người vũ khí hàng hoá từ Bắc vào Nam đến việc chuyển công văn tài liệu chủ trương nghị quyết của Trung ương Cục toả đi khắp các tỉnh thành Nam bộ. Trong những năm tháng đó những người chiến sĩ Giao - Bưu - Vận đã vượt qua mọi khó khăn gian khổ đáp ứng mọi yêu cầu của chiến trường miền Nam. Ông Mai Hồng Hà cho biết dù trong chiến tranh nhưng Giao - Bưu - Vận vẫn xây dựng được trung tâm tổng phát hành (B1) với cơ cấu tổ chức hoạt động không khác gì một trung tâm bưu chính có quy mô lớn như ngày nay. Bên cạnh đó những người chiến sĩ Giao - Bưu - Vận còn tham gia chống càn tiêu diệt sinh lực địch cản bước tiến của quân thù để đảm bảo đưa hàng đoàn cán bộ đến nơi an toàn...

Sử sách ghi lại rằng ngày 2.6.1962 Ban Giao Bưu Vận Trung ương Cục được thành lập (gọi tắt là Ban Giao bưu R). Sau đó đến ngày 20.6.1962 Trung ương Cục ra Chỉ thị số 19/CTR quy định nhiệm vụ chức năng của ngành Giao Bưu Vận miền Nam và tổ chức quản lý ngành theo hệ thống dọc thống nhất toàn miền.

Người giữ kỷ lục thồ hàng của Giao Bưu Vận năm xưa.

Nhiệm vụ của Ban Giao Bưu Vận R là bảo đảm đường dây thông suốt từ Bắc vào Nam từ Trung ương Cục đi đến các chiến trường đây là hệ thống mạch máu quan trọng của sự nghiệp Cách mạng giải phóng miền Nam. Ban lãnh đạo lúc mới hình thành gồm: Trưởng ban Nguyễn Chí Quyết (Dụng) các Phó ban Trần Văn Thâm (Ba Cao) Nguyễn Văn Hoá (Sáu Tiến) ủy viên Trần Nam Thống (Đức). Về sau có thay đổi: Trưởng ban Trần Thắng Minh (Hai Quang Hai Móc) Phó ban Trần Văn Thâm (Ba Cao) các uỷ viên Trần Nam Thống Trịnh Văn Thành (Sáu Thành).

Trước tình hình đánh phá ác liệt của địch để gắn chặt công tác Giao bưu Vận với việc bảo vệ an toàn các hành lang tháng 6.1966 Trung ương Cục ra Chỉ thị nhập Ban Giao Bưu Vận vào Bộ Tư lệnh miền Nam trở thành Phòng Giao Bưu Vận trực thuộc Cục tham  mưu.

Ngày 5.9.1970 Ban Thường vụ Trung ương Cục đã ra Quyết định số 01/QĐ 70  chuyển ngành Giao bưu trở lại hệ Dân Chính Đảng. Ban Giao bưu là Ban chuyên môn của Đảng và trực thuộc các cấp uỷ Đảng. Tiếp đó Trung ương Cục ra Chỉ thị  29/CT 70 về việc kiện toàn ngành Giao bưu chấn chỉnh tổ chức và tăng cường sự lãnh đạo chỉ đạo của các cấp uỷ Đảng.

Cuối năm 1973 Ban Giao bưu Trung ương Cục chủ trương thành lập Cục Giao thông Vận tải lấy tên là Đoàn 571 và xúc tiến việc thành lập tổ chức Bưu điện trực thuộc Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Nam.

Tuy nhiên đối với ông Phạm Thanh Dân người đã gắn bó với Ban Giao Bưu Vận từ khi mới hình thành mấy chục năm trôi qua ký ức về một thời máu lửa gian truân "trông cho hoà bình chỉ để ngủ một giấc cho đã" khó mà phai nhoà được. Ông kể những năm đầu 1960 khi Ban Giao Bưu vẫn còn thuộc khối Dân Chính Đảng của Trung ương Cục với đủ loại nhiệm vụ nào là đưa rước cán bộ trung - cao cấp từ Trung ương Cục về các địa phương và ngược lại những người làm công tác Giao Bưu còn phải đảm nhận việc vận chuyển tài liệu sách báo máy móc linh kiện hay đưa những vật kỷ niệm của những người hy sinh về đến tận tay gia đình họ. Có lúc đói đến vàng mắt gạo chôn lâu dưới đất đào lên nấu vo không dám mạnh tay vì sợ nát. Đến bữa người thì cầm ca người chìa đĩa nhôm sứt sẹo hay muổng dừa để cho anh nuôi chia lưng cơm. Thức ăn là muối pha nước mắm ruốc kèm với mớ rau rừng... Có người đói quá mò ra rẫy của dân để mót củ mì về còn bị kiểm điểm. Quần áo rách nát lưng mông đầu gối vá chằng vá đụp đến nỗi có chị Việt kiều đi kháng chiến nhà gởi cho mấy cái quần lãnh Mỹ A chị cho anh em để may quần đùi.

Năm 1966 Giao Bưu Vận chuyển từ khối Dân Chính Đảng sang Bộ Tư lệnh Miền đơn vị B-23. Ông Dân bảo trong suốt cuộc kháng chiến đơn vị ông có 18 đồng chí hy sinh khi đụng biệt kích Mỹ trên đường làm nhiệm vụ nhưng chưa có một lần để mất hay làm hư hỏng công văn tài liệu vũ khí và những kiện hàng được đánh dấu là HQT (hàng quan trọng) mà mãi đến sau này ông mới biết đó là tiền vàng đô-la. Những năm gần đây báo chí viết nhiều về "đường đi của tiền vàng đô la" chi viện cho chiến trường miền Nam từ miền Bắc phần lớn là các khoản viện trợ của các nước anh em của một số tổ chức cá nhân quốc tế và Việt kiều có cảm tình với cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam. Những người mở đường thì đã được tuyên dương công trạng nhưng chưa ai viết hay khen tặng những người trực tiếp "thồ" từng kiện hàng vác lên xe bò chuyển xuống ghe hết đụng đám "thầy bùa" (lính Campuchia) đến biệt kích Mỹ-nguỵ... bất chấp tính mạng để bảo vệ hàng. Cả ông Nguyễn Văn Hoà và ông Nguyễn Quốc Trung cũng khẳng định B-23 chưa bao giờ để mất bất kỳ một kiện hàng HQT nào.

Trong hồi ức của ông Dân có một mẩu chuyện mà khi mỗi nhắc lại ông phải thật kìm lòng mới không rơi nước mắt. Ông vẫn nhớ như in cái chết của liệt sĩ Mười Ba. Đụng biệt kích trong một lần giao liên ngớt trận anh em phát hiện ông Mười Ba bị thương nặng đạn xuyên lủng ngực. Ông Mười Ba thều thào nhắc: "Trái lựu đạn đã rút chốt sẵn lấy kim tây cài lại (ông Mười Ba định đánh một đòn cuối cùng chết chung với lính Mỹ nguỵ). Tiền đảng phí để trong bòng nhớ lấy đóng giùm". Khi anh em định xé áo bạn để băng vết thương ông Mười Ba chụp tay lại nói: "Cái áo mới lãnh hồi chiều để lại cho anh em mặc" rồi ra đi rất nhẹ nhàng không một tiếng rên la.

Hình ảnh của các chiến sĩ Giao Bưu Vận năm xưa tại

Phòng Truyền thống Bưu điện TP. HCM

"Người chiến sĩ Giao Bưu Vận dù có khi chỉ làm nhiệm vụ giao liên dẫn đường nhưng phải có bản lĩnh của một người chỉ huy có khả năng trinh sát tác chiến như đặc công" ông Dân nhấn mạnh. Nếu không có bản lĩnh và khả năng đó làm sao nhận định được tình hình khi dẫn những đoàn khách có lúc lên đến hàng trăm người vượt qua những đoạn đường thường xuyên bị pháo dập máy bay ném bom; sẵn sàng chống trả khi đụng biệt kích tan trận lại phải đi tìm những vị khách bị thất lạc nhanh chóng rút khỏi trận địa. Đó là chưa kể những lần phải đưa những nhân sĩ trí thức Sài Gòn từ thành vào Trung ương Cục như Lâm Văn Tết Trịnh Đình Thảo... hay những nhà báo người Úc Pháp. Chở bằng hon-đa ven theo biên giới bên đất Campuchia những đoạn lầy lội phải mua tre đan bồ để lót đường có khi phải cáng bằng võng...

Đối với ông Nguyễn Quốc Trung - cán bộ chỉ huy trạm B1 của Ban Giao Bưu Vận kỷ niệm mà ông nhớ mãi chính là những trận đánh trong trận càn Đông Dương của Mỹ - nguỵ vào năm 1970. Khi đó gần như toàn bộ căn cứ Trung ương Cục đã rút sang đất Campuchia giao liên lại vừa đưa đoàn cán bộ của sư đoàn 5 và sư đoàn 9 với gần 160 người về đến trạm B1 kẹt lại ở Bảy Bàu (xã Tân Lập huyện Tân Biên). Sau khi cử anh em trong trạm đi trinh sát nhận định Mỹ - nguỵ chỉ càn theo QL22 của Việt Nam sang QL7 của Campuchia nhằm đuổi theo các lực lượng ở Trung ương Cục vừa rút ông Trung quyết định đánh để tiêu hao sinh lực địch. Vũ khí của trạm B1 chỉ có vài khẩu AK carbin CKC bá đỏ M79 và chưa đầy chục trái mìn chống tăng. Trong 2 tuần lễ ông Trung đã chỉ huy đơn vị đánh 4 trận phá huỷ 8 chiếc xa tăng- thiết giáp cho đến khi bắt được liên lạc với Ban tiếp tục đưa đoàn khách sang căn cứ của Trung ương Cục trên đất Kampong Cham.

Dù chỉ là một ban trong Trung ương Cục nhưng bộ máy của Giao Bưu Vận có lúc lên đến hơn 12.000 người với 500 trạm toả đi khắp miền Nam.

Không thể kể hết những chiến công của những cán bộ - chiến sĩ Giao Bưu Vận Trung ương Cục miền Nam. Điều đáng tiếc là cho đến bây giờ vẫn chưa có bất kỳ một sự ghi nhận nào về thành tích của họ dù rất xứng đáng để gọi là anh hùng.

Đặng Hoàng Thái